De meeste mensen kennen wel de bekende stressreacties van het zenuwstelsel: vechten, vluchten of bevriezen. Wanneer je je onveilig voelt of onder druk staat, schakelt je lichaam automatisch over naar een van deze reacties om jezelf te beschermen. Maar wist je dat er tegenwoordig vaak een vierde reactie wordt genoemd? Fawning. Oftewel: pleasen.
Wat is fawning?
Fawning is een stressreactie waarbij je veiligheid probeert te creëren door het anderen naar de zin te maken. Je past je aan, zegt sneller ja dan nee en probeert conflicten te vermijden door de ander tevreden te houden. Het gebeurt meestal niet bewust. Je zenuwstelsel kiest simpelweg de strategie die op dat moment het meest veilig voelt. Waar de ene persoon bij spanning eerder in de aanval gaat (vechten) of zich terugtrekt (vluchten), kan iemand anders automatisch gaan pleasen.
Hoe ziet dat er in het dagelijks leven uit?
Pleasen kan subtiel zijn en daardoor lastig te herkennen. Bijvoorbeeld:
– Je zegt ja tegen dingen waar je eigenlijk geen energie voor hebt
– Je vindt het moeilijk om grenzen aan te geven
– Je voelt je verantwoordelijk voor het welzijn of de emoties van anderen
– Je past je gedrag sterk aan aan de mensen om je heen
– Je probeert conflicten koste wat kost te vermijden
Aan de buitenkant kan dit eruitzien als vriendelijk, zorgzaam of behulpzaam gedrag. En dat kan het natuurlijk ook zijn. Maar wanneer het voortkomt uit spanning of angst om afgewezen te worden, kan het je op de lange termijn veel energie kosten.
Waarom ontwikkelen mensen deze reactie?
Fawning ontstaat vaak in situaties waarin iemand heeft geleerd dat aanpassen de veiligste optie is. Bijvoorbeeld wanneer er weinig ruimte was voor eigen grenzen, emoties of behoeften. Je zenuwstelsel leert dan: als ik me aanpas en de ander tevreden houd, blijft de situatie rustig en veilig. Het is dus eigenlijk een vorm van zelfbescherming.
Het lastige van pleasen
Het probleem is dat deze reactie ook blijft bestaan wanneer de oorspronkelijke onveilige situatie er allang niet meer is. Je blijft je aanpassen, terwijl dat eigenlijk niet meer nodig is. Daardoor kun je langzaam het contact met je eigen behoeften verliezen. Veel mensen die vaak pleasen merken dat ze regelmatig moe zijn, over hun grenzen gaan of zichzelf kwijt zijn.
De eerste stap: bewustwording
Het mooie is dat bewustwording al een enorme stap is. Wanneer je gaat herkennen dat pleasen soms een automatische stressreactie is, kun je ook milder naar jezelf kijken. Het is geen karakterfout, maar een strategie die je ooit heeft geholpen om met moeilijke situaties om te gaan. Vanuit die mildheid ontstaat er ruimte om stap voor stap weer te voelen: wat wil ík eigenlijk? Waar ligt mijn grens? En dat is vaak precies waar het echte herstel begint. Door weer in contact te komen met jezelf.
Kan je hier wat ondersteuning in gebruiken?
Ik help je graag. Neem contact op om de mogelijkheden te bespreken.
